5 januari 2026 | 4.00 minuten leestijd

Het samenwerkingsverband bereidt zich voor op een nieuw vierjarenplan dat per 1 augustus 2026 van start moet gaan. ‘Wat is er de afgelopen vier jaar eigenlijk gebeurd met de ambities?’ vroeg de Ondersteuningsplanraad van het voortgezet onderwijs. En de raad deed daarbij de suggestie om zichtbaar te maken wat er is bereikt en veranderd. In dit artikel lees je een samenvatting aan de hand van de ontwikkelpunten uit 2022. 

• Basisondersteuning  

In 2022 rekenden we erop dat er een landelijke norm zou komen voor de basisondersteuning. Zo ver is het nog niet. Ondertussen is er in de regio geïnvesteerd in de kwaliteit van de basisondersteuning. Bijvoorbeeld in de verbetering van het onderwijs en ondersteuning aan hoogbegaafde kinderen. Ook is er scholing geweest op tal van andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld communicatie met ouders en gespreksvoering met kinderen, werken met ontwikkelingsperspectieven en de route naar inclusiever onderwijs. In het voortgezet onderwijs zijn de rapporten van de visitatiebezoeken op de scholen naast elkaar gelegd en geanalyseerd. Dit leverde nieuwe aanknopingspunten op voor verbetering. 

•  Steeds inclusiever onderwijs 

In 2022 waren we voorzichtig en terughoudend als het gaat om inclusief onderwijs. Om deze reden spraken we over ‘steeds inclusiever’. De afgelopen jaren hebben in het teken gestaan van oriëntatie en verkenning in binnen- en buitenland. Er zijn studiedagen bezocht, werkbezoeken afgelegd en sprekers uitgenodigd. Er is inspiratie opgedaan in Canada. Maar ook dichterbij huis. In een serie artikelen zijn voorbeelden van inclusie uit de praktijk opgetekend. Praktijkoverhalen van collega’s uit onze regio. De verkenning heeft mooie opbrengsten opgeleverd en dat maakt dat we klaar zijn voor een volgende stap: op weg naar inclusief onderwijs in 2035. 

• Uitwerken keuzes ten aanzien van LWOO 

De werkwijze ten aanzien van het toekennen van leerwegondersteuning is volledig veranderd. We zijn gestopt met het individueel toekennen van aanwijzingen en werken nu met een populatie gebonden inzet van LWOO-ondersteuning. De tijd die we besparen doordat er geen ‘slagboomdiagnostiek’ meer plaatsvindt, geeft ruimte om beter te kunnen kijken naar het inrichten en uitvoeren van het onderwijs en de ondersteuning aan kinderen in met name de VMBO-BB en -KB klassen. Het afgeven van de toelaatbaarheidsverklaringen Praktijkonderwijs hebben we belegd bij de Commissie van Advies. 

• De leraar aan zet 

Het klinkt zo simpel en vanzelfsprekend, dat je je eigenlijk niet begrijpt waarom ‘de leraar aan zet’ als ontwikkelpunt moet worden benoemd. En toch…  Passend onderwijs is de dagelijkse werkpraktijk van leraren. Bestuurders, leidinggevenden, adviseurs en specialisten moeten er telkens voor waken dat zij niet voor de leraar bedenken wat er zou moeten gebeuren. Zij moeten er juist voor zorgen dat leraren in regie blijven over de ontwikkeling van hun leerlingen, de ontwikkeling van henzelf en de schoolontwikkeling.  

• De leerling betrekken bij het nemen van goede besluiten (hoorrecht) 

Inmiddels is het bewustzijn alom aanwezig dat het belangrijk is dat leerlingen gevraagd worden naar hun ervaring en naar wat zij belangrijk vinden om zich goed te kunnen ontwikkelen. En ook dat het belangrijk is om hen goed uit te leggen wat je hen aan ondersteuning biedt en waarom. Dit gebeurt vaker en beter dan in het verleden. Als het gaat om de vorm waarin je dit het beste kunt doen – afhankelijk van leeftijd en situatie- dan zijn we lerende.   

• Informatievoorziening en steunpunt voor ouders en jeugd 

Er was in 2022 dringend behoefte aan betere informatie over passend onderwijs voor onderwijspersoneel, ouders en leerlingen. Om deze reden is een geheel nieuwe website ingericht. In het verleden was de website een verzamelpunt van specifieke informatie voor gespecialiseerde collega’s. Nu heeft het samenwerkingsverband een website met informatie die toegankelijk en leesbaar is voor leraren en voor mensen die niet dagelijks met passend onderwijs te maken hebben. Belangrijk, want als leraren betere informatie kunnen geven over passend onderwijs aan ouders, blijven er minder vragen over voor het Ouder- en Jeugdsteunpunt. Het steunpunt is in 2024 van start gegaan.  

• Ontsluiten en benutten expertise 

Op verschillende vlakken is er gewerkt aan het beter beschikbaar stellen van expertise. Zo is er intensieve samenwerking tot stand gebracht tussen de scholen voor primair gespecialiseerd onderwijs, onder de noemer ‘geen kind tussen Wal en SOP’. In het Adviesteam Onderwijs Zorg (ATOZ) werken verschillende disciplines uit onderwijs en zorg met elkaar samen om te komen tot een kansrijke plaatsing voor leerlingen met hulpvragen op verschillende terreinen. Andere voorbeelden zijn de inrichting van een expertisepunt voor hoogbegaafdheid, de Sterke Stappen-coaches en de inzet van ambulante begeleiding in verband met terugplaatsingsbeleid VSO.  

• Van leerplicht naar leerrecht 

De doelstelling is om meer leerlingen die niet naar school gaan, bijvoorbeeld omdat zij een vrijstelling voor onderwijs hebben of om andere reden thuiszitten, toch een route naar onderwijs te bieden. Met tijdelijke subsidie is de aanpak Wel-in-Ontwikkeling van start gegaan. Wel-in-Ontwikkeling biedt voor een beperkt aantal kinderen de mogelijkheid om zich via een op maat gemaakte route te ontwikkelen met –als het kan- uitzicht op onderwijsdeelname. Individueel maatwerk is duur en bewerkelijk. Via de zogenaamde onderwijszorgarrangementen kun je voor hetzelfde geld meer doen voor meer kinderen. In de regio is de afgelopen jaren in samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders een viertal onderwijszorgarrangementen ontwikkeld: de Witte Neushoorn, de UnIQ-groep, de SO+groep en het Plusaanbod. Met deze onderwijszorgarrangementen hebben veel kinderen die anders thuis hadden gezeten, kunnen deelnemen aan onderwijs met een beter perspectief. Met de werkwijze Sterke stappen, die we Noord-Nederland-breed aan het ontwikkelen zijn, kunnen we nog een extra stap erbij doen, voor jeugdigen met zeer forse hulpvragen en een groot risico op schooluitval. 

• Governance 

Scheiding van bestuur en toezicht en onafhankelijkheid brengen in het toezicht. Dit waren nieuwe eisen van de rijksoverheid. Tegelijkertijd leefde de wens in onze eigen regio, om de gezamenlijke verantwoordelijkheid van schoolbesturen ook bestuurlijk te borgen. De beide samenwerkingsverbanden werken vanaf 2023 met een nieuw governancemodel. Dit betekent nieuwe functies (de directeur-bestuurder en de onafhankelijk voorzitter), nieuwe statuten, reglementen en toezichtkaders. Hoewel sprake is van twee aparte rechtspersonen, worden de mogelijkheden van samenwerking tussen PO en VO optimaal benut.
Beide samenwerkingsverbanden hebben dezelfde onafhankelijk voorzitter, dezelfde directeur-bestuurder, één remuneratiecommissie en één toezichtkader. De organisatie van het samenwerkingsverband is anders ingericht door het aanstellen van een extra consulent passend onderwijs en een beleidsadviseur. Ook is een medezeggenschapsraad van start gegaan voor medewerkers die werkzaamheden verrichten voor het samenwerkingsverband. 

• Samenwerking maakt sterker 

Als we passend en inclusief onderwijs voor elkaar willen krijgen, dan zullen we het samen moeten doen. Dat betekent elkaar kennen en elkaar begrijpen, zodat je effectief kunt zijn voor leerlingen en ouders. Dat geldt niet alleen voor scholen onderling, maar ook voor de samenwerking tussen school, gemeente en zorgaanbieder. Zorgen dat je elkaar ziet als collega’s, die samen een klus te klaren hebben. En dat lukt behoorlijk goed in onze regio!