6 mei 2026 | 2.00 minuten leestijd

Uit onderzoek blijkt dat individuele behandeling van jonge kinderen met gedragsproblemen niet zo goed werkt. Het lijkt effectiever om ouders en leraren sterker te maken om zo het gedrag van kinderen te beïnvloeden. Om deze reden zijn de PAINT-studies gestart. PAINT staat voor Psychosociale ADHD en gedragsproblemen Interventies. Een consortium van zorginstellingen, universiteiten in kennisnetwerken  voert onderzoeken uit naar betere manieren om zorginterventies in te zetten. Eén van de studies is gericht op de effectiviteit van leerkrachttraining, PAINT-T. Kits Primair neemt deel aan dit onderzoek.  

Ingrid Greijer, orthopedagoog bij Kits Primair heeft de train-the-trainer opleiding gevolgd en voert de leerkrachttraining uit. Leraren die te maken hebben met een kind dat lastig gedrag vertoont, kunnen zich aanmelden. Het gaat bijvoorbeeld om leerlingen die zich lastig kunnen concentreren, snel opstandig reageren of voortdurend de aandacht van de leraar opeisen. Of leerlingen die niet luisteren, in discussie gaan of snel in conflict raken met andere leerlingen. De leraar krijgt een individuele stoomcursus van drie bijeenkomsten waarin bewezen gedragstherapeutische interventies worden aangeleerd, die makkelijk toepasbaar zijn in de klas. Bovendien wordt direct een plan opgesteld om mee aan de slag te gaan. De eerste bevindingen zijn veelbelovend. 

Een ervaring uit de praktijk 
Helga, leerkracht bij IKC de Bosvlinder: 
‘In mijn groep 1/2 had ik te maken met Stan (niet zijn echte naam), een leerling die veel aandacht opeiste tijdens vrije klassikale activiteiten, voortdurend bevestiging zocht bij mij en niets zelfstandig leek te kunnen doen. Tijdens klassikale discussies stond hij regelmatig op, viel hij anderen in de rede en bemoeide zich met iedereen. Dit maakte het voor zowel hem als de rest van de groep lastig om tot een rustige en gestructureerde werksfeer te komen. Daarom heb ik meegedaan aan de PAINT-T training. 

Tijdens de bijeenkomsten leerde ik hoe ik door kleine, maar effectieve aanpassingen het gedrag van Stan positief kon beïnvloeden. Ik begon met duidelijke, korte instructies zonder ruimte voor onderhandeling. In plaats van te vragen ‘Wil je gaan zitten?’, gaf ik een heldere opdracht: ‘Ga nu zitten, alsjeblieft.’ Dit zorgde voor minder discussies en meer duidelijkheid voor Stan. 

Ook het direct belonen van positief gedrag heeft veel effect gehad. Wanneer Stan in de kring netjes bleef zitten en niet door anderen heen praatte, gaf ik hem direct een compliment. Hierdoor groeide zijn zelfvertrouwen en nam zijn storende gedrag af. Daarnaast werkte het visueel maken van regels met pictogrammen heel goed: Stan wist precies wat er van hem werd verwacht, wat hem rust gaf. 

Sinds de training zie ik duidelijke vooruitgang. Stan is minder claimend, kan zich langer concentreren op taken en blijft vaker op zijn plek zitten. Deze praktische handvatten hebben mij geholpen om meer grip op de situatie te krijgen én met meer plezier les te geven. Door de positieve benadering is mijn relatie met Stan ook veel fijner geworden. En het mooie is: de aanpak werkt niet alleen voor Stan, maar ook voor andere kinderen in de groep!’  

Van onderzoek naar bewezen aanpak 
´Omdat we deelnemen aan een wetenschappelijk onderzoek, wordt er gewerkt met een onderzoeksgroep en een controlegroep´, legt Ingrid uit. ´Zo kan worden vergeleken of er verschil is tussen situaties waarin de aanpak wordt ingezet en situaties waarin dit niet gebeurt. Dat betekent dat we helaas niet altijd meteen kunnen starten, als een leraar zich aanmeldt. Na aanmelding vindt loting plaats. Als de leraar wordt ‘uitgeloot’, moeten we acht weken wachten voordat de training kan beginnen. Dat voelt vaak vervelend voor de leraar.’  

Ingrid is enthousiast over de training. ‘Je kunt met een korte krachtige aanpak echt verschil maken voor een leerling en de leraar. Intussen hebben vier leraren van Kits Primair meegedaan. Helaas hebben we wat pech gehad met de loting waardoor een aantal leerkrachten in eerste instantie is uitgeloot’. Naar verwachting wordt het onderzoek in de zomer van 2026 afgerond. ‘We zitten nu in de laatste fase waarin leraren zich kunnen aanmelden voor het onderzoek. Ik ben heel nieuwsgierig naar de uitkomsten. Als deze positief zijn, dan hebben we echt een praktisch toepasbare en werkzame interventie in handen.’ 

Meer weten over PAINT-studies